Ütopya ne demek

296

Ütopik ne demek?

Ütopya ne demek diye araştırınca insanın karşısına hiç bir yerde olmayan, ideal bir yaşamın sürdürüldüğü bir hayali imge yer, mekan, ülke aklımıza geliyor. TDK sözlüğü ise gerçekte olmayan, gerçek olmayan ve hayali gibi anlamlarla ütopya kelimesini tarif ediyor.

Peki gerçek hayatta ütopya ne demek ?

Ütopya kendisi bir simge hayat tarzını insanın içinde en azından ulaşmayı hedeflediği bir dinginlik ve denge halini her insan için ifade ediyor. Ancak içindeki bu ütopya simgesini edebiyat alanında Thomas More bir kitap haline getirmiş.

Thomas More Ütopya

thomas_more_utopya.JPG
Ütopya kitabının yazarı Thomas More

Her insanın ifade ve hayal gücü yeteneği olarak, bir Thomas More kadar olmasa dahi içinde bir ütopya taşıdığına inancım tam o halde ütopya nedir sorusuna Thomas More kitabında nasıl cevapm aramışsa bizde çok kısa Thomas More Ütopya özeti olabilecek yazımıza başlayalım. Thomas More Ütopya kitabında felsefi olarak mülkiyet ile kavgalı bir ütopya çizer ve kitap boyunca her türlü kötülüğün mülkiyetten kaynaklandığını ve mülkiyetin olmadığı ütopik bir düzende insanların tek tip kıyafet ve kısıtlı varlık ile mutlu ve düzenli bir yaşamları olabileceğini hayal eden öncül bir sosyalizm hayalini kitabına ana tema yapmıştır. Kadın ve aile, hayata dair beş yüz yıl önce yazılmış bir kitapla çizdiği hayali yaşamı ve kendi idealini çok güzel bir dille ifade eden Thomas More takdire şayan bir şekilde kişisel ütopyasını gelecek nesillere aktarabilmiş nadir yazarlardan biridir. Thomas More teorik olarak kurguladığı hedef ülke ütopya nerede diye sorduğumuzda ütopyasına benzer bir teori ile ortaya çıkan sosyalizmin ete kemiğe büründüğü Sovyet Sosyalist Cumhuriyetini görseydi More oradan hemen kaçar mıydı ? SSCB dağılması ile Thomas More ütopyasının da dağıldığını düşünür müydü? Bu aslında sağlıklı bir bakış açısı olabilir mi? Herhalde yaşanan kötü örnekler More’u hayal kırıklığına uğratırsa ve içinde yaşattığı ütopyasını başka bir asrın, başka bir neslin daha iyi anlayabilmesi umudu ile daha teferruatlı yeni bir ütopya kaleme alır mıydı ? bilemiyoruz. Ancak mülkiyet fikrini şahıslardan kamuya ve devlete aktaran ve 80 yıl aktif ve soğuk savaşlar ile toplumlara pek çok acılar veren yanlış anlaşılmış ve uygulanmış bir ütopya masalı olarak tarihin tozlu yaprakları arasında kalan bir sosyalizm ütopyasının teorik fikir babası aslında Thomas More’dur.

Ütopya nerede diye arayan bir grubun içine düştüğü macera

Bu konuyu sosyal bilimcilere bırakıp bir sosyal ütopyadan, hızlı ve insanı içine çeken senaryo ve kurgusu ile 2013-2014 İngiliz yapımı Ütopya seri dizisini kısaca anlatmak istiyorum. Konusu yeni değil  ancak modern sosyal medya üzerinden online olarak birbirleri ile tanışan bir grup insanın resimli bir romanın sayfaları arasında kaybolup bir şebeke veya dizideki adı ile network tarafından ölümüne takip edilmelerini konu alıyor. Bu takip edilmeleri sırasında bol aksiyon ve  denekler üzerinde gizli olarak yapılan ölümcül deneylerin konu edildiği 2 sezonluk harika bir dizi olan ütopya dizisini de gündemimize almamız gerekti.
utopya_nerede.JPG

Peki ütopya ne demek diyerek başladığımız araştırma yolculuğu bizi distopya ne demek sorusuna ulaştırırsa ne yapmalıyız. O zaman distopya nedir derseniz distopya bütüncül olarak ütopyanın anti tezi olduğunu bilmeliyiz. İlk olarak John Stuart Mill tarafından ifade bulan distopya elbette gelecekte ütopyanın aleyhine çalışacak  baskıcı, otoriter bazı toplumların oluşması ihtimaline binaen ütopya anlam zıddı olan distopya kavramını dillendirmiştir. Elbette Orwell tarafından romanlaştırılan 1984 veya Hayvanlar Çiftliği abartılmış distopya romanları olarak değerlendirilebilir. Distopya içerikli kitaplar sıklıkla politik kutuplaşmanın, dini ayrışmanın hazin ve dramatik sonuçları olarak kendini gösteren baskıcı ve korku toplumları olarak edebiyatta yer bulmuştur.

Osmanlı’da Ütopya fikirleri

Hayat-ı Muhayyel

Ütopik ne demek denirse hayalin içinde gerçek evrende oluşabileceği varsayılan ütopya imajlarının tamamına ütopik evren veya ütopik hayaller içinde değerlendirilir. ütopik düşünce örnekleri genellikle idealizm temelli fikir akımları içinde tanımlanır Osmanlının son döneminde Tevfik Fikret, Hüseyin Cahit ve arkadaşlarının Osmanlının dışında hayali bir evren içinde ütopik bir hedef olarak kurguladıkları Yeni Zelanda kurgusu hayatı muhayyel olarak hikaye ve şiirlerine yansımış ancak ütopya fikrine  güzel bir örnek olan bu akım ancak Hüseyin Kazım’ın Manisa Sarıçam beldesine gidip tek başına yerleşmesi ile son bulmuştur. Ütopya hayali içinde olan ve ütopik hedefler peşinde koşan bu son osmanlı şairleri Tevfik Fikret, Hüseyin Cahit ve Hüseyin Kazım, Tanin isimli gazetelerinde tekrar bir araya gelip Osmanlı içinde ütopya edindikleri ütopik hayallerini halka satmaya devam etmişlerdir.

6
Kimler Neler Demiş?

4 Comment threads
2 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
5 Comment authors
  Subscribe  
En Yeniler Eskiler Beğenilenler
Bildir
Hatice Meryem

Cidden anlamı kafamı karıştırıyodu sayenizde beynime iyice yer etti teşekkür ederim.

Nisa

Benim kendime ait ütopyam var ve inşallah gerçekleştirebilirimç

Özcan

Öyle bir çağdayız ki artık ütopyalar mümkün hale geliyor çevremizde de görüyoruz.

Hacer

Farklı bir dünya hayali kurulmayacak gibi değilki 😀