Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

299516

Türkiye’de nesli tükenmekte olan hayvanlar listelenecek olursa elimizde uzun bir liste oluşur.

Türkiye’de nesli tükenmekte olan hayvanlar hangileri ve nesli tükenen hayvanlar arasında hangi türler bulunuyor ve gelecekte bu hayvanların hangilerinin nesilleri daha büyük tehlike altında öğrenmek isterseniz doğru yerdesiniz. Dünyamızın nüfus olarak yoğunlaşması ile beraber artan yerleşim alanları, çevre kirliliği, tarımsal ve zirai mücadele amaçlı bilinçli veya bilinçsiz kimyasal kullanımı, yeraltı ve yer üstü suların hızla azalması ve var olanların kirlenmesi bütün bu olumsuzlukların var olan  ekolojik dengenin bozulmasına ve vahşi ortamında yaşayan hayvanların doğal yaşam alanlarının yok olmasına neden oluyoruz. Tüm dünya üzerinde yavaş yavaş bazı hayvanların neslinin tükenişine şahit oluyoruz. Özellikle 21. yüzyılda, nesli tükenmekte olan hayvanlar sayı olarak diğer yüzyıllara göre çok daha artmış durumdadır ve bazı türlerin nesli tükenme tehlikesi ile karşı karşıyadır. Bütün bu hadiseler insanoğlunun şahitliği ve bu olanlara vurdumduymazlığı ortamında olmaktadır. Yaşamımız sürdüğü müddetçe de bir çok hayvanının neslinin tükenişine şahitlik edecek olmamız daha çok acı veren bir durumdur. Nesli yıllar içinde tükenmekte olan listelerinden nesli tükenen hayvanlar kategorisine geçecek bu hayvanlar için bir bilinç ve farkındalık oluşturmak öncelikli hedefimizdir. Daha önce nesli tükenen hayvanları gördükçe nesli tükenmekte olan hayvanları neden koruma altına almamız gerektiğinin önemini daha iyi anlayabiliriz. Ekolojik dengenin korunması için de önemli olan bu mesele aynı zamanda, gelecek nesillere ne bıraktığımız ile yakından ilgilidir.

Ülkemizde Nesli Tükenen Hayvanlar 

#1 Kelaynaknesli tükenmekte olan hayvanlar Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Ülkemizde nesli tükenmekte olan hayvanlar arasında yer alan ve belki de en bilineni  Güneydoğu  Anadolu bölgemize ait  Kelaynak kuşudur. Dünyada sadece Türkiye’de (Birecik/Urfa) ve Fas’ta koruma altında az sayıda kelaynak kuşu bulunmaktadır. Dünyada nüfusları yaklaşık 500 tekdir. Türünün doğal yaşam alanı Alpler’den, Kızıldeniz’e, Fas’dan Güneydoğu Anadolu’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyadır. Yanlış tarım politikaları sonucunda kurutulan sulak alanlar ve böcek öldürmek için tarlalarda kullanılan ağır kimyasallar (Özellikle DDT) bu kuşu nesli tükenmekte olan hayvanlar listesine sokmuştur.

Günümüzde Türkiye’de 83 kelaynak olmakla beraber 13 tane yavru bulunmaktadır. Ve Birecik’teki kelaynakların sağlık durumları da iyidir. Kelaynaklar eğer yeterli tedbir ve bilinçsiz ilaçlama ile mücadele edilmezse maalesef yakında nesli tükenen hayvanlar arasına katılabilir.
#2 Akdeniz Foku37468 Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Sadece Doğu Akdeniz sahilleri ile Batı Afrika’nın bir sahilinde yaşayan bu fok türü, aşırı avlanma, yaşam alanları kaybı ve deniz eko sisteminin bozulması nedeniyle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Araştırmacıları göre günümüzde yaşayan Akdeniz foklarının tahmin sayısı 600’dür.

 

#3 Hint Oklu Kirpisi  hint-oklu-kirpisi-30x_dik1 Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan HayvanlarDaha çok İskenderun çevresinde, Kahramanmaraş, Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Mersin, Antalya, Muğla, Aydın ve İzmir’de görülür. Bursa, Balıkesir, Kütahya ve Kocaeli’den de kayıtlar vardır. Korunma altına alınan bu oklu kirpi nesli tükenmekte olan hayvanlar içinde belki de en savunmasız olanlar arasındadır.

 

#4 Ulu DoğanFaucon sacre (Falco cherrug) Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Türün soyu, Asya’daki yaşam alanlarının kısmen azalmasına bağlı olarak tehlike altındadır. Ulu doğanlar, doğal yaşam ortamlarından şahincilik için zorla alıkonulurlar.

Türkiye’de Falco cherrug cherrug gray ve Falco cherrug milvipes jerd ırklarının İzmir İstanbul,Tarsus Ankara,Ereğli ve Kastamonu’da bulunduğu literatürde ortaya getirlmiştir. Bunun yanı sıra Ulu Doğanlar Bayburt, Erzurum, Arpaçay, Rize, Trabzon ve Süphan Dağında rastlandığı bilinmektedir.
#5 Kolan BalığıStör (Acipenser sturio) Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Nesli tükenmekte olan hayvanlardan bir başkası, Avrupa kıyıları ve Karadeniz’de görülen Kolan Balığının nesli kritik ve tehlikedeki türler sınırında yer almaktadır.

#6 Toros Kurbağası5419a5a2b61ae7514a791e1d_1413410332008_2048 Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Kurbağalar ekolojik denge içerisinde önemli rol oynayan türlerden biri olmakla beraber bazı kurbağalar nesli tükenen hayvanlar listesine dahildir. Toros kurbağası, Dünya’da yalnızca Türkiye’nin Niğde ili Ulukışla ilçesi sınırları içerisindeki Toros Dağları’nda 2560 metre yükseklikteki Eğrigöl, Karagöl ve Çiniligöl’de yaşamaktadır.

#7 Bozkır TuygunuPallid_Harrier_male_resize Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Bozkır Tuygunu erkeği çok açık renklidir, martıya benzer, göğsü beyaz, kanat uçları kama biçiminde dar ve siyah (genç erkeğinkinde daha belirgin), kanat altı ise beyazdır.Bu güzel yabani kuş nesli tükenmekte olan hayvanlar arasında kritik bir yere sahiptir. Dişisi çayır delicesine benzer. Koyu kulak lekesinin altında açık renk bir halka bulunur.

#8 Ak Kuyruklu KartalHaliaeetus_albicilla_-captive-8a Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Ülkemizde yaşayan kartalların en büyüğü olan ak kuyruklu kartal yerli bir kuştur. Bu türün ülkemizde ürediği alanlar her geçen gün azalmaktadır. Ak kuyruklu kartallar göllerin yanı başında uzanan ormanlık alanlarda üremeyi tercih ederler.

#9 Bozkır KartalıSteppe_Eagle_Portrait Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Ülkemizde oldukça nadir gözüken bir kartal türüdür. Türkiye’de ürediği alanların sayısı oldukça az olan bozkır kartalını göç döneminde Hatay bölgesinde görmek mümkündür.

#10 Mezgeldekavcilarklubu.com-4 Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Güney ve merkezi Avrupa ile batı ve merkezi Asya’ya yayılış gösterirler. En güneydeki Avrupalı kuşlar çoğunlukla yerleşiktir ama diğer popülasyonlar kışın güneye göç ederler. Bu kuşları yıl boyunca Trakya’da görülebilir ama batı Anadolu’da sadece göç zamanında görülmektedirler.

#11 Telliturna87984 Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Telli turnalar genellikle, kış boyunca kuru otlaklarda bulunurken, üreme mevsimi esnasında bataklık alanlar yaşam yeri olarak tercih edilir. Nemli bataklıklar, bozkır habitatları ve çayırlar seçilebileceği diğer alanlardır. Türkiye’de şu anda 11 telli turna vardır. Nesli tükenmekte olan hayvanlar arasındadır.

Türkiye’de sadece Bulanık Ovasında yaşayabilmektedirler.

#12 Anadolu Dikenli Faresi124742 Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Anadolu Dikenli Faresi Türkiye’de yalnızca Silifke ve Çukurova çevresindeki ormanlarda yaşar. Artan tarım ilacı kullanımı ve yer üstü ve yer altı suların giderek kirlenmesi ile Anadolu dikenli faresinin nesli tükenmekte olan hayvanları listesine girmiştir.Anadolunun nesli tükenen olan hayvanlar arasındadır.

 

#13 Çizgili Sırtlancizgili-sirtlan-13x_hye1 Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Doğada düşük yoğunlukta bulunmaları, iyi gizlenmeleri ve yalnız yaşamaları sebebi ile vahşi yaşamda görülmeleri çok zordur. Günümüzde Anadolu’nun belirli bölgelerinde Çevre ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğü tarafından fotokapanlarla takip edilmektedir. Ayrıca 2007 yılında Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde Doğa Derneği gönüllüleri tarafından üç adet çizgili sırtlan yuvası belirlenmiş ve bu yuvalardan birini kullanan bir çift çizgili sırtlan görüntülenmiştir. Bölge koruma altına alınmış ve fotokapanlarla izlenilmektedir. Anadolu ‘da sayısı az olmakla birlikte,avlanılması kesinlikle yasaktır.

Çizgili sırtlanların Türkiye popülasyonunu korumak için Güneydoğu Anadolu bölgesinin dışında, Altınözü Hatay’da 38.811 hektar’lık bir alan yaban hayatı geliştirme sahası olarak ayrılmıştır.
#14 Acem Ceylanı

Urfa’nın Ceylanpınar Devlet Üretme Çiftliğinde korunmakta ve üretilmektedirler. Bu ceylanlar Ceylan Pınarı Üretme Çiftliklerine isim veren ve doğal ortamında çiftlik arazisi içinde dolaşıldığında bir günde 30-40’ lık 8- 10 sürüye rastlamanın mümkün olduğu bir yoğunlukta üretme çiftliği alanında bulunmaktadırlar.Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

 

#15 Alageyik800px-Rapperswil_-_Damhirsch_lMG_0363 Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Dama dama alt türünün günümüzdeki yabani popülasyonlarının Türkiye’de yıl boyu görüldüğü iki alandan birisi AntalyadakiTermessos Milli Parkı ve Düzlerçamı Yaban Hayatı Geliştirme Sahasında, diğeri Mersin dir. Ayrıca çok az miktarda Bolu Dağlarındada bulunur.

Türkiye’de ilk defa av ve yaban hayatı çalışmaları Antalya Orman Bölge Müdürlüğüne bağlı Düzlerçamı bölgesinde 1966 yılında başlamıştır. Senelerce bilinçsiz ve acımasız sürdürülen avcılık nedeni ile nesilleri yok olma sınırına gelen ve sadece Türkiye’de Düzlerçamı’nda 7 baş kalan alageyikler koruma çalışmalarıyla 2010 yılında 300-400 başa ulaşmıştır. Düzlerçamı’ndan Türkiye’nin çeşitli yerlerine alageyik aktarılmaktadır. Bir asır önce alageyiklerin görüldüğü Dilek Yarımadası Milli Parkına günümüzde Antalya Düzlerçamı’ndaki 200 başlık popülasyondan bir kısmı aktarılmıştır.

#16 Bayağı BukelamunKameleon Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Türkiye`de kuzeyde İzmir`den güneye doğru Ege sahilleri ile bütün Akdeniz sahil bölgesininde yayılmış olup nesli tükenmekte olan hayvanlara güzel bir örnektir.

 

#17 Dikkuyruk71676 Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Ülkemizde, Göller Yöresi’ndeki etrafı geniş sazlıklarla çevrili irili ufaklı göllerde ve Göksu Deltası’nda yaşarlar. Afyonkarahisar ve Konya civarında da bir miktar nüfüsa sahiptirler.

En yoğun olarak Burdur’da bulunurlar. Dünya üzerindeki kış nüfüslarının %66’sından çoğu Burdur Gölü’nde bulunmaktadır. Koruma altına alınmış türlerdendir ve avlanması(avlanma sezonu dahil) yasaklanmıştır.

#18 Fare benzeri yediuyurweb-myomimus Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Dünyadaki son yaşam alanları arasında yer alan Trakya’daki habitatları, Edirne ve çevresindeki tarla aralarındaki çalılık, meşelik ve meyve bahçeleridir. Adlarını fareninkine benzeyen ince ve tüysüz kuyruklarından alırlar.

 

#19 TırtakDelphinus_delphis_with_calf Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

1960’lı yıllarda Akdeniz ve Karadeniz’de tırtak populasyonunda feci bir azalma olmuştur ama bunun nedenleri bugüne kadar aydınlatılamamıştır. Ama tırtakların hala bugüne kadar süren en büyük sorunları şunlardır: Gemilerin pervanelerine çarparak ölmeleri, balık ağlarına takılarak su altında boğulmaları ve günden güne azalan balıklar ve kirlenen deniz suyu ile doğal yaşam alanlarının bozulması ile meydana gelen üreme sorunlarıdır. Tırtak yeni yeni kapalı deniz olarak kabul edilen ülkemiz çevresinde ki denizlerimizde kurulmuş ve sayıları artan suni balıkçılık, levrek, tuna, orkinos, çipura yetiştirme havzalarının deniz suyunda nitrat seviyesini hızla arttırması nedeniyle istikrarlı bir şekilde sayıları azalan ve nesilleri tükenen hayvanlar arasında yerlerini almıştır.

#20 Kara Akbaba
Akbaba Resimleri5 Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Kartallar, çaylaklar ve doğanlar gibi gündüzcül bir kuştur. Daha çok yaşlı ağaçların bulunduğu ormanlarda yaşayan türün sayısı, yaşam alanlarının yok olması nedeniyle her geçen gün azalmaktadır. Türkiyede Soğuksu Milli Parkı (Kızılcahamam) ve Eskişehir Türkmen baba Dağı’ nda bulunur fakat en büyük popülasyonu Çorum’dadır. Türkiye’de sayılarının 50 civarında kaldığı söylenmektedir. Çok acil olarak koruma altına alınmaları gerekmektedir.

21#Anadolu Alabaşlı Baykuşu

Bir diğer nesli tükenmekte olan hayvan ve tarım mücadelesi sonucunda yoğun kimyasallara maruziyet ile hızla nesli tükenen hayvanlar grubuna dahil olan Anadolu Alabaşlı Baykuşu olup bu baykuş sıklıkla Manisa ve yöresinde yaşar. Geceleri avlanan ve küçük hayvanlar ile beslenen bu baykuşun bilinçsiz zirai ilaçlama nedeniyle hızla sayıları azalmaktadır. Ayrıca bu hayvanın uğursuzluğuna olan yaygın inanışda bu Anadol Baykuşuna yöre çiftçilerinin pek dostça olmayan muameleleri de eklenince nesli hızla tükenme sürecine girmiştir.

Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

22#Anadolu toy kuşu

Osmanlı geleneğinde toy kurulsun diye ifade edilen düğün, toplantı veya kutlamalar esnasında yapılan şenliklere verilen isim bu kuştan gelmektedir. Bu kutlamalarda davetlilere ikram edilen Selçuklu ve Osmanlı gündelik yaşamında değer verilen misafire ikram edilen eti lezzetli ve kıymetli bir av kuşu olan toy kuşu tarihsel bir değerdir.  Anadolu’da yaşayan uçabilen en büyük kuş olma özelliğine sahip olan toy kuşu Türkiye’de günümüzde 2000 adet kalmış bir kuş ırkıdır. Ülkemizde nesli tükenen kuşlar arasında yer alan kelaynak, kerkenez ve alabaşlı baykuş gibi aslında yanlış zirai mücadele ve kaçak avcılık ile sayıları azalan bütün kuşlar gibi sayısı giderek azalan ve ırkı tükenmeye yüz tutmuş bir kuş ırkıdır. Bataklık çevrelerinden yaşam alanı oluşturan toy kuşları kış aylarında Afrika’ya göç ederler. Sevilen bir ete sahip olan toy kuşları bu özellikleri ile kaçak avcılık gibi kanunsuz faaliyetlerden nasibini almıştır. Toy kuşu cinsiyet ayrımı açısından belirgin dismorfik karakterlere sahip bir kuştur.

Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

23#Orfoz ve Lagos

Bir diğer nesli tükenmekte olan hayvan ise denizlerimizde yaşayan Orfoz ve Lagos balıkları olduğu için 2016 Eylül ayı itibariyle 2020 yılına kadar bu balıklara av yasağı getirilerek nesillerini tükenmeden korumaya alan yetkililer yavrulama sezonunda tutulan ve dip trolleri ile yuvaları bozulan balıkların ekolojik sistemlerinin korunmasını amaçlamaktadırlar. Orfoz ve Lagos av yasağı tutan, satan ve alanların bütününe 2020 yılına kadar para cezası ile cezalandırılacağı ağır bir yaptırım ile uygulamaya alındı. Böylelikle lüks lokanta ve otellerin vazgeçilmezleri arasında olan ayrıca son yıllarda halk arasında yayılan bu balıkların sırt kısmında yerleşik koyu renkli sırt etinin bolca içerdiği omega yağ asitleri nedeniyle çocuklarda ve sporcularda boy uzatıcı etki olduğuna dair bir inanış nedeniyle lagos’un küçüğü olan orfoz balığına olan yoğun talep de bu balığın hızla denizlerimizde bilinçsizce avlanmasına ve neslinin tüketilmesine neden olmuştur. Denizlerde av yasağı döneminde talebi karşılamak için zıpkınla her fırsatta lagos,orfoz avlanması ve sonuçta üreme, olgunlaşma periyotlarında ciddi bir kesinti oluşması nedeniyle halen yürürlükte olan av yasağı kararının oldukça olumlu ve önemli bir tedbir olduğuna inanıyoruz. Bu karar sonucunda denizlerimizin bu kıdemli sakinleri nesli tükenen hayvanlar listesine girmeden, 2020 yılında tekrar denizlerimizi şenlendirip,geçimini bu balığı  avlayarak kazananları sabırları ve bu tarihten sonra bilinçli yapacakları avlanma sebebiyle bollukla ödüllendirirler diye umuyoruz.

Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

24#Caretta caretta ırkı olarak bilinen Dalyan ve çevresinde yumurtlamaları ile 80’li yıllardan bu yana şenlik ve festivallerle korumaya alınmış olan ve artık nesli tükenme tehlikesi altında olmayan sini kaplumbağaları uzun ömürleri, et obur yaşamsal ihtiyaçları ve ülkemizde bir zamanlar çevrecilik,hayvan koruma denilince ilk akla gelen soy tükenme tehlikesi altında olan hayvan denilince ilk akla gelen sembol bir canlıdır. Artık yapılan koruma faaliyetleri ile binlerce yuvaları tespit edilen bu sevimli canlılar 25-30 yıllık bir yoğun farkındalık ile nesilleri tükenme riskinden kurtulmuşlardır.

Türkiye’de Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

 

nesli tükenmiş olan hayvanlar koruma alanları

nesli tükenmekte olan hayvanlar listesi

türkiyede nesli tükenmekte olan hayvanlar

nesli tükenmekte olan hayvanlar vikipedi

nesli tükenmekte olan hayvanlar hakkında bilgi

    40 YORUMLAR

    CEVAP VER

    Please enter your comment!
    Please enter your name here