Türkiye İntihal Cenneti Haline Geldi

2119

İntihal… Kaynak göstermeden ve izinsiz aşırma, hırsızlık. Özellikle akademik makalelerde çokça rastladığımız bir utanç kaynağımız. Tüm gelişmiş ülkelerde intihale karşı caydırıcı yaptırımlar var. Özellikle akademisyenlerin ünvanları intihal tespit edilmesi durumunda elinden alınabiir. Peki Türkiye’de intihal ne durumda?

plagiarism

İzmir Ekonomi Üniversitesi tarafından bir TÜBİTAK projesi olarak Çeviride İntihal Projesi yürütülmekte. Bu kapsamda dünyaca ünlü edebiyat klasiklerinin Türkçe’ye çevirilerinde intihal olup olmadığı araştırıldı.

Proje kapsamında Savaş ve Barış, Modam Bovary ve Robinson Crusoe eserleri incelendi. Ortaya çıkan sonuç ise ülkemiz açısından utanç kaynağı olabilecek nitelikte. Türkçe’ye 13 farklı çevirisi bulunan Robinson Crusoe romanının sadece 2 çevirisinin özgün olduğu anlaşıldı. 38 farklı çevirisi bulunan Madam Bovary romanının ise sadece 5 çevirisinin özgün olduğu tespit edildi. Savaş ve Barış romanınında da çok sayıda çeviri intihaline rastlanıldığı belirtildi.

dsv

İzmir Ekonomi Üniversitesi Mütercim Tercümanlık Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Mehmet Şahin, “İntihal unsuru içeren çevirilerin piyasadan, kütüphanelerden, raflardan, evlerden kalkmasını amaçlıyoruz. İki yıllık TÜBİTAK projesi olarak çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Bu proje kapsamında klasik eserlerde yeniden çeviride intihal unsurlarını tespit ediyoruz. Bunun için araştırmacı çeviri bilimcisi Sabri Gürses’in yanı sıra İEÜ Mütercim Tercümanlık Bölümü’nden Yrd. Doç. Dr. Derya Duman, ve Damla Kaleş’in yer aldığı bir ekip oluşturduk. Üniversite olarak çeviride intihal unsurlarına bilimsel bir yaklaşım getirmeye çalışıyoruz.” dedi.

Çevirileri elektronik ortamda karşılaştırarak intihallerin tespit edildiğini belirten Şahin, metotları hakkında da şu bilgileri verdi: “Robinson Crusoe, Madam Bovary ile Savaş ve Barış eserlerini inceledik. Bu eserleri sayfa sayfa elektronik ortama dökerek farklı çevirileri karşılaştırıyoruz. Nitel ve nicel olarak araştırma yapıyoruz. Bilgisayar yazılımı kullanıyoruz. Nitel analizde kodlama yöntemiyle farklı çevirileri benzerlik yönünden karşılaştırıyoruz. Nicel analizde de elektronik doküman karşılaştırma kullanarak istatistiksel veriler elde ediyoruz. Bir de yan metin analizi yapıyoruz. Üç veri toplamını karşılaştırarak intihale ilişkin deneysel veriler elde ediyoruz. Cümle bazında gidiyoruz. İfadeler ve özgün tercihler üzerinden kodlamalar yapıyoruz. Cümleye ya da sözcüğe bağlı kalmadan makro düzeyde karşılaştırmalar yapabiliyoruz. Çeviriler, bizi şaşkınlığa uğrattı. 13 farklı çevirisi yapılan Robinson Crusoe romanının sadece 2’sinde, Madam Bovary’nin 38 farklı Türkçe çevirisinden de sadece 5’inde özgünlük belirledik. Savaş ve Barış romanında çok sayıda intihal yapıldığı belirledik.”

Çevirmen Sabri Gürses’e göre edebiyat eserlerinin çevirisinde yaşanan intihallerin ana sebebi kolay kar hırsı. Herhangi bir yaptırımla karşılaşmayan intihalci çevirmenler, işi daha düşük fiyattan üstlenerek piyasanın da düşmesine neden olmakta ve hakkıyla çeviri yapanlara karşı fırsat eşitliği olmadan rekabet etmekte.

Plagiarism-Cartoon-1024x853

Çevirmen Mehmet Moralı’nın anlattıkları ise ağlanacak halimize gülmemize sebep oluyor: “Geçenlerde bir Savaş ve Barış çevirisi gördüm, kitabın başında savaş başlamadan önceki 150 sayfa, sonunda da savaş bittikten sonraki 100 sayfayı almışlar, ortadaki 1300 sayfalık savaşı atmışlar, 1600 sayfalık Savaş ve Barış olmuş size 300 sayfalık Barış! Üstelik bu insanlar genellikle daha önceki kopyalardan kopyaladıkları, yani hırsızın malını hırsızladıkları için, yakalanması çok da zor, hırsız hırsızı şikayet edecek değil ya! Benim elimde böyle bir klasik çevirisi var, eski çevirmenlerimiden birinin çevirisi biraz değiştirilip basılmış, bir başkası da bunu alıp, biraz daha değiştirip basmış, aradaki sürüme bakılırsa, iş anlaşılıyor, ama onu bulamazsanız, o üçüncü çevirinin birinciden alındığını kanıtlamak çok zor. Bazı sofistike! Yayınevleri, birkaç çeviriyi alıp, biraz ondan, biraz bundan yepyeni bir eser! Ortaya çıkartıyorlar, sonra çıkın çıkabilirseniz bu işin içinden…”

Edebiyat eserlerinde durum böyleyken, ülkemizdeki akademik makaleler çok daha düşündürücü hale geliyor.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here