Sabahattin Ali ve Aziz Nesin’in Çıkardığı Mizah Dergisi Markopaşa’nın İlginç Hikayesi

3517

Sabahattin Ali, Aziz Nesin, Rıfat Ilgaz… Ülkemizin yakın tarihinin en büyük aydınlarından olan bu üçlünün zamanında bir mizah dergisi çıkarmış olduklarını pek az insanımız bilir. Markopaşa isimli bu dergi 1946 yılında yayın hayatına başlamış ve epey yüksek tirajlara ulaşmıştı. Başyazarlığını Sabahattin Ali’nin çizerliğini de Mustafa Mim Uykusuz’un üstlendiği Markopaşa, yayınlandığı dönemde birçok davaya konu olmuş ve birçok kez toplatılmıştı. Derginin yazarları, Paşa isimli olanlar bir bir toplatılınca “Biz müsamahakar insanlarız. Paşayı elimizden alanların, bu sefer Baba’yı da almalarına göz yumarız.” diyerek derginin ismini AliBaba olarak değiştirdiler. İşte Markopaşa’nın ilginç hikayesi:

 

# 1 Markopaşa

Markopaşa, Sabahattin Ali, Aziz Nesin, Şerif Hulusi, Rıfat Ilgaz ve Mustafa Mim Uykusuz tarafından çıkartılan bir mizah dergisiydi. Döneminde en çok satan gazetenin tirajı 50 bini geçmezken Marko Paşa dördüncü sayısında 60 bin tiraja ulaşmıştı. Güldürürken düşündürmeyi amaçlayan dergi için işler yolunda gibiydi.

 

# 2 “Toplatılmadığı zamanlar çıkar”

Döneminde adeta ana muhalefet görevi üstlenen dergi, ismindeki paşa yazısı nedeniyle, zamanın Milli Şef’i İsmet İnönü’yle alay amacı güdüyor denilerek kapatılmıştı. Fakat bu kapatma son olmayacaktı. Dergi Merhumpaşa ismiyle tekrar yayınlanmaya başladı.

 

# 3 “Yazarları Hapishanede Olmadığı Zaman Çıkar”

Merhumpaşa’nın da ömrü uzun sürmedi. Bu vesileyle derginin yazarları başlık kısmına “Toplatılmadığı zamanlar çıkar”, “Yazarları hapishanede olmadığı zamanlarda çıkar” gibi yazılar eklemeye başladılar. Malumpaşa yayınlanmaya başladı.

 

# 4 “Bu Gazete Cuma Günleri Saat Sekizde Çıkar, Sekizle Dokuz Arasında Fırsat Bulursa Satılır, Dokuzda Toplatılır”

Dergi 3 yıllık bir süre içerisinde 176 sayı çıkarması gerekirken sadece 77 sayı çıkarabilmişti. Malumpaşa’dan itibaren Yedi Sekiz Hasan Paşa ve Hür Markopaşa adıyla da yayınlandı.

 

# 5 “Saat Onda Muharrirleri Sorguya Çekilen Basın Hürriyetinin Kurbanı Felaketzede Bir Gazetedir”

Yazıları yüzünden bu kadar çok ceza alınca yazarları sonunda havadan sudan mevzular yazmaya karar vermiş ve durumu şöyle açıklamışlardır:

“Bu dahi efendileri tatmin etmezse, büsbütün havadan sudan mevzular yazılacak, mesela hıyar sayısı, şalgam sayısı gibi sayılar çıkarılarak, bu gazetelerde yalnız hıyarlara ve şalgamlara methiyeler tanzim edilecek, bamyanın fazileti, kendini nimetten sayan kuru fasulyenin şerefi, milli nohudun asaleti gibi çok değerli mevzular üzerinde ileri geri fikirler yürütülecektir.”

 

# 6 Özel Hıyar Sayısı

Sabahattin Ali’nin öldürülmesinden sonra dergi yayın hayatına daha fazla devam etmemiş ve kapanmıştır. Aşağıda yazarların son isyanından bir parça okuyacaksınız:

“Ne yazsak Markopaşa’yı toplatıyorlar. Onbeş sayı çıkabilen (3. dönem çıkışında) gazetemizin yedi sayısını toplattılar. Biz de zülfiyâre dokunmasın, güneşe karşı desturun su döküp te çarpılmıyalım, evliyayı umuru incitip fincancı katırlarını ürkütmiyelim diye, suya sabuna dokunmadan, havadan sudan yazılar yazmıya karar verdik. Bundan sonra gazetemizin her sayısını, meyva ve sebzelerin methine tahsis edeceğiz. Şimdiye kadar gazetemizi İçişleri Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı toplattırdı. Bakalım bu sefer de Tarım Bakanlığı toplatacak mı? Gazetemizin bu sayısı Hıyar sayısıdır. Baştan aşağıya kadar hıyarın ve hıyarların methiyesini bulacaksınız. Hatta memleketimizin hıyarlarını rencide etmemek için, onların aleyhinde bile bulunmayacağız. Gelecek sayımız da muşmula sayısı olacaktır.”

 

Esinlenme

 

 

CEVAP VER