Köy Enstitüleri’nin “Tonguç Baba”sı

2278

Köy Enstitüleri Kanunu çıktıktan sonra Köy Enstitüleri ile yakından ilgilenen İsmail Hakkı Tonguç, Köy eğitmenleri ve köy enstitülülerinin deyimi ile “Tonguç Baba”, Köy Enstitüleri’nin kurulup geliştirilmesinde büyük rol oynayan eğitim bilimcidir.

İsmail Hakkı Tonguç, 1893 yılında Bulgaristan’ın Silistre şehrinde dünyaya geldi. Eğitim hayatına kendi köyünde başlayan ve 4 yıllık ilkokul eğitimi bitiren “Tonguç Baba” , daha sonra Silistre’de rüştüye eğitimi almıştır. Kendi köyünde belli bir süre tarımla uğraşan İsmail Hakkı Tonguç, 1914’te İstanbul’a giderek eğitimine devam etmiştir. Daha sonra Kastamonu Öğretmen Okulu’nda eğitim görmeye başladı. 5 Mayıs 1916’da İstanbul Öğretmen Okulu’na geçiş yaparak, buradan mezun oldu. Belli bir süre yurtdışında eğitim alan “Tonguç Baba”, I. Dünya Savaşı’nın bitmesi ile beraber yurda geri dönmüştür. İsmail Hakkı Tonguç, İstanbul’a geldikten kısa bir süre sonra Eskişehir Öğretmen Okulu Resim-Elişi ve Beden Eğitimi Öğretmenliği’ne atanmıştır. Belli dönemlerde farklı illerde ve farklı okullarda eğitmenlik yapmıştır.

1929-1933 yılları arasında Gazi eğitim Enstitüsü’nde etkin görevlerde çalışarak hem öğretmenlik hem de daha sonra kurumun müdürlüğünü yapmıştır. 1935 yılında Köy Enstitüleri’nin kurulmasını sağlayacak olan, İlköğretim Genel Müdürlüğü’ne getirildi. Tonguç Baba Dönemin kültür bakanı Saffet Arıkan ile birlikte hazırladığı raporla Köy Enstitüleri programını hazırladı. Daha sonra Anadolu’nun bazı illerine giderek eğitmen kurslarıyla ilgili çalışmalar yapmıştır. 1936’da Köy Enstitüleri’nin ilki sayılan Eğitmen Kursu’nu Eskişehir’e bağlı Mahmudiye’de hayata geçirmiştir. 1937 yılında İzmir’de ve Eskişehir Çifteler’de ilk köy öğretmen okulları açılmıştır. Daha sonra Hasan Ali Yücel’in Milli Eğitim Bakanı olmasıyla çalışmaları hız kazandı. 17 Nisan 1940’da Köy Enstitüleri Kanunu çıktıktan sonra kendisi bütün işlerle ilgilenmiştir. Ancak 1946 yılında Köy Enstitüleri hakkında açılan davalar sebebiyle görevinden alınmıştır ve ülkenin değişik yerlerine sürgün edilmiştir. Bu yaşadığı olaylardan sonra kendi isteği ile 1954 yılında emekli olmuştur. Yaşamının geri kalanını eğitim sistemine adadı ve bu alanda çalışmalar yaptı. 27 Mayıs Devrimi’nden sonra hazırlanan yeni Anayasa için eğitimle ilgili bazı madde taslakları hazırlamıştır. Belli bir süre hastalığı için tedavi görmüştür. Köy Enstitüleri’nin “Tonguç Baba”sı 24 Haziran 1960’da Ankara’da yaşamını yitirmiştir.

CEVAP VER