Doğu’nun En Büyük Bilgini: Ömer Hayyam

1852

İranlı bilim adamı, şair, bilgin ve filozof olan Ömer Hayyam, 18 Mayıs 1048’de dünyaya gelmiştir. İran ve doğu edebiyatında rubai türünün kurucusu olarak bilinen Ömer Hayyam’ın, rubaileri bütün batı dillerine çevrilmiştir. Sadece edebiyatta değil, Matematik, Fizik, Astronomi ve Tıp gibi alanlarda birçok icadı ve eseri bulunan Ömer Hayyam’ın adı, Doğu’nun yetiştirdiği en büyük bilginler arasında geçmektedir.%C3%B6mer-hayyam-500x351

Selçukluların İran’da hakim olduğu dönemde yaşayan Hayyam,  Horasan ülkesindeki büyük şehirleri ve bilim merkezlerini gezmiştir. Saraylara ve meclislere sık sık konuk oldu. Anlatılanlara göre Ömer Hayyam’ın, Nizamülmülk ve Hasan Sabbah ile okul arkadaşı ve yakın dost olduğu bilinmektedir. Nizamülmülk, bilgisine çok güvendiği için devlet yönetimi konusunda kendisine yardımcı olması için Hayyam’dan yardım ister. Ancak Ömer Hayyam, saray hayatından sonuna kadar uzak kalmayı seçtiği için bu teklifi geri çevirmiştir.

[irp posts=”44542″ name=”Halk Ozanı: Aşık Mahzuni Şerif”]

Ömer Hayyam birçok alanda eser vermiştir. Ancak Hayyam’ın edebiyat tarihindeki yerini belirleyen, sonraki yüzyıllarda da İslam dünyasının en büyük şairlerinden biri olarak anılması sağlayan, yazdığı rubailer olmuştur. O günlerden bugüne dilden dile dolaşarak gelen sayısının iki yüz kadar olduğu tahmin edilen rubaileri, sonraki çağlara da damgasını vuran eserler olmuştur.hayativebiyografisi_omer-hayyam-kimdir-hayati-1-500x500

Hayyam, şiirlerinde haksızlıkları ve madrabazlıkları alaycı ve iğneleyici bir dille eleştirir. Yazdığı dörtlüklerinin çoğunluğunun konusu; aşk, şarap, dünya, insan hayatı, yaşama sevinci, gibi konular olmuştur.

[irp posts=”44549″ name=”İzlenmesi Gereken 10 Seyahat Filmi”]
4 Aralık 1131’de doğduğu yer olan Nişabur’da, 83 yaşında hayatını kaybetmiştir.omer-hayyam

Çeşitli bilim dallarında birçok eser yazan Ömer Hayyam’ın bilinen 18 eseri şunlardır;

Eserleri:

#1 Ziyc-i Melikşahi. (Astronomi ve takvime dair, Melikşah’a ithaf edilmiştir)
#2 Kitabün fi’l Burhan ül Sıhhat-ı Turuk ül Hind. (Geometriye dair)
#3 Risaletün fi Berahin İl Cebr ve Mukabele. (Cebir ve denklemlere dair)
#4 Müşkilat’ül Hisab. (Aritmetiğe dair)
#5 İlm-i Külliyat (Genel prensiplere dair)
#6 Newruzname (Takvim ve yılbaşı tespitine dair)
#7 Risaletün fil İhtiyal li Marifet. (Altın ve gümüşten yapılmış bir cisimde altın ve gümüş miktarının bilinmesine dair. Almanya Gotha kütüphanesinde bir nüshası mevcuttur.)
#8 Risaletün fi Şerhi ma Eşkele min Musaderat(Öklid’in bir probleminin çözülmesi metoduna dair, Hollanda Leiden kütüphanesinde bir nüshası vardır. F. Woepcke fransızcaya çevirmiştir.)
#9 Risaletün fi Vücud (Felsefede ontoloji bahsine dair. Britanya kütüphanesinde bir nüshası mevcuttur.)
#10 Muhtasarun fi’t Tabiiyat (Fizik İlmine dair)
#11 Risaletün fi’l Kevn vet Teklif (Felsefeye dair)
#12 Levazim’ül Emkine (Meskûn yerlerin iklimi ve hava değişikliklerine dair)
#13 Fil Cevab Selaseti Mesâil ve fi Keşfil Hicab (Üç meseleye cevap ve alemde zıtlığın zorunlu olduğuna dair)
#14 Mizan’ül Hikem (Pırlantalı eşyaların taşlarını çıkarmadan kıymetini bulmanın yöntemine dair)
#15 Abdurrahman’el Neseviye Cevab (Hak Teâlâ’nın alemleri yaratmasının ve insanları ibadetle yükümlü kılmasının hikmetine dair)
#16 WNizamülmülk (Arkadaşı olan vezirin biyografisi)
#17 Eş’arı bil Arabiyye (Arabça rûbaileri)
#18 Fil Mutayat (İlim prensipleri)

[irp posts=”44512″ name=”Türk Sinemasının Yakışıklı Kötü Adamı”]

Aşk ve Kalp

Bir kalp ki onun sevmesi aldanması yok
Tutkunluğu yok, bir güzele yanması yok
Bin kez yazık olsun sevgisiz yüreğe
Aşksız geçecek günlerin faydası yok

Cennet Cehennem

Sevgiyle yoğrulmamışsa yüreğin,
Tekkede manastırda eremezsin.
Bir kez gerçekten sevdin mi bu dünyada,
Cennetin, Cehennemin üstündesin.

Aşk

Ezeli sırları ne sen bilirsin ne de ben
Bu muammayı ne sen okuyabilirsin ne de ben
Perde ardında sen ben dedikodusu var amma…
Perde kalktı mı ne sen kalırsın ne de ben

Ey dünyanın işinden haberi olmayan sen yoksun
Dünya esen yel üstüne kuruldu.
Varlığımız iki yokluk arasındadır
Çevrendekilerde hiçbir sen de bir hiçsin

Medresede söz vardır tekkede de hal
Fakat bu aşk sözden de dışarıdır halden de
İster şeriat müftüsü ol ister şehir vaizi
Aşk mahkemesine gelindi mi dilsiz kesilir

Bugün zevk etmek elindeyken zevkine bak
Yarını düşünmen beyhude bir heves
Birçok kişiden arda kalanlar
Sana da kalmayacak sen de göçüp gideceksin…omer-hayyam-1

1 YORUM

Bir Cevap Yazın