Kansızlık Çeşitleri Nelerdir? Belirtileri ve Diyette Alınması Gereken Demir Miktarı

1830

Anemi yani kansızlık: Kandaki hemoglobin miktarında yaş ve cinsiyete göre değişerek dünya sağlık örgütü tarafından kabul edilen kriterlerin altında olmasıdır. Çocuklarda ise toprak ve duvar demirlerini yemeleriyle ebeveynlerin farkına vardıkları bir hastalıktır Bu sınırlar erişkin erkek için 13 g/dL, kadınlar için 12 g/dL’nin altı kabul edilir. Bu sınırlar 6 ay ile 6 yaş arasındaki çocuklar için 11 g/dL nin altında, 6-14 yaşlar arasındaki çocuklarda 12 g/dL nin altı anemidir. Kansızlık, aslında yıllardır var olan ve çocukların, toprak ve duvar demirlerini yemeleriyle ebeveynlerin farkına vardıkları bir hastalıktır. Ayrıca ten renginizin beyaz ve soluk olması da kansızlık problemini akıllara getirse de kandaki bu bahsedilen hemoglobin değerlerine bakılmadan karar verilemez. Peki kan yapıcı yiyecekler nelerdir? Eğer şeker, tansiyon, kolesterol gibi rahatsızlıklarınız yoksa biz sizden bazı yiyecekler yardımıyla kan değerlerinizi değiştirmenizi, kansızlığınıza o şekilde çare bulmanızı elbette öneririz. Bilgilendirme açısından şunları da söyleyelim kansızlığı anlatırken bahsedilen hemoglobini alyuvarlar yani eritrositler taşır. Eritrositlerin üretim yeri olan kemik iliğinde ise 2 tip eritroid öncülü vardır. Bunlar BFUe: Patlama oluşturan birim eritrosit hücreleri ve CFUe: Koloni oluşturan birim eritrosit hücreleri. Ayrıca eritrositlerin üretimini kontrol eden eritropoetin hormonunun (EPO) normal değerleri de 4-24 mU/mL aralığında olmalıdır.  Depo şeklindeki demir ferritin olarak adlandırılır ve kansızlık teşhisinde ferritinin kandaki değerleri tanı koydurur: Yetişkin ferritin düzeyi 100’den fazla ise demir eksikliği yok demektir. 50 ile 100 arasında demir eksikliğine yatkınlık var diyebiliriz, 15 ile 50 arasındaki değerlerde olası demir eksikliği diye kabul edilirken 15’ten az ferritin düzeyi için demir eksikliği tanısını koydurur deriz. Çocuklarda ise 12’nin altı demir eksikliğidir.

Öncelikle kan değerlerinize baktığınızda farklı bir dil okuyor gibi hiç anlamadan raporu doktorun eline vermektense kendi değerleriniz hakkında bir fikriniz olsun istiyorsanız size bir kaç bilgilendirme yapmak isteriz. Hangi kısaltmalar ne anlama geliyor. Şöyle açıklayalım: RBC: Eritrosit (alyuvar) sayısı, WBC: Lökosit (akyuvar) sayısı, hemotakrit ( Hct): Kandaki eritrosit yüzdesi, TIBC: total demir bağlama kapasitesi, MCV: Ortalama alyuvar hacmi, MCH: Ortalama alyuvar hemoglobin içeriği, PLT: Trombosit sayısı.

#1 Aneminin morfolojik sınıflandırması:

Mikrositik anemi: Hemoglobin yapımının azamasına bağlı oluşur. Demir eksikliği anemisi, talesemi, kronik hastalık anemisi, sideroblastik anemi bu gruba girer.

Normositik anemi: Eritrosit yapımının azalıp yıkımının artmasına bağlı oluşur. Kronik hastalık anemisi, hipotroidizm, renal yetmezlik, kemik iliği infiltrasyonu, kök hücre bozukluğu, erken dönem demir eksikliği, dimorfik anemi, myelodisplazi, kanama, hemoliz, orak hücre anemisi gibi rahatsızlıklar buna yol açabilir.

Makrositik anemi: Eritrosit yapımının azalmasına bağlı oluşur. Megablastik anemi, karaciğer hastalığı, hemolitik anemi, kanama gibi nedenlerle oluşabilir.

Ağır anemi: Hemoglobin miktarı 8 mg/dL nin altına düştüğü zaman ağır anemi olarak isimlendirilir. Cilt ve mukoza membran solukluğu, sarılık, düz ya da kaslı dil, dudak kenarında çatlaklar, kaşık şeklinde tırnaklar.

#2 Klinikteki kansızlık çeşitleri:

Megablastik anemi: Nedeni B12 vitamini ya da folik asitin; eksikliği ya da azalmış yararlanımıdır. Belirtileri: Yorgunluk, düz dil, anoreksi (iştahsızlık), ödem, ürtiker (kaşıntı).

Folik asit eksikliğine bağlı anemi:

Orak hücre anemisi: Bu hastalarda eritrositler yani alyuvarlar orak şeklindedir

Talesemi: alfa, beta, gama, sigma olarak tanımlanan hemoglobin zincirlerinin az yapılması ya da hiç yapılamamasına denir.

#3 Kansızlığı olan hastalarda avuç içinde buruşukluk belirtisi görülebilir. Bunun dışında kansızlık belirtileri:

kulak çınlaması sanıldığı gibi birinin sizinle ilgili konuştuğuna işaret değildir:) Aslında kansızlığınızın olabileceğine işaretlerden biridir. Bunun dışında yorgunluk, halsizlik, kaşık tırnak, nefes darlığı, tat alma bozukluğu, dilin iltihaplanması ya da glosit olarak da bilinen rahatsızlık, huzursuz bacak sendromu (yaşlıların çok iyi bildiği, oturdukları zaman kalkma ve yürüme isteği, bir türlü bacaklarını rahat hissedememe), gözün ak kısmında mavilik.

#4 Kansızlığı olan arkadaşlar için gün içinde almaları gereken demir miktarları:

Sağlıklı bir kişi için günde 8 mg, menstruasyon dönemindeki (adet dönemi) kadın için günde 18 mg, hamile bir bayan için günde 27 mg, laktasyon dönemindeki (emzirme) bir bayan için 9 mg, vejetaryen arkadaşlar için ise günde 16 mg olarak sınırlandırılmış.

 

#5 Kansızlığı olan arkadaşlar hangi besinlerle beslenmeli? İşte kan yapan yiyecekler:

 

Sizin beslenme şekliniz, kaldığınız yörenin kültürüne göre değişir. O nedenle kendi beslenme türünüze göre kan yapıcı yiyeceklerden tercih etmelisiniz. Peki nedir bunlar? Etçil arkadaşlarımız için bunları şöyle sıralayabiliriz: Tavuk ciğeri, istiridye, sığır ciğeri, sığır eti, hindi eti gibi. Ancak bu yiyecekler kolesterolünüzü arttırabilir, sağlık durumunuz el vermiyorsa başka bir seçeneğe başvurun. Ayrıca Ben et tüketemiyorum, et alacak maddiyatım yok diyorsanız da şu besinlerin kan yapıcı etkilerinin olduğunu söyleyebiliriz: Yulaf (zayıflamak isteyen arkadaşlar için diyet listesinde kahvaltılık olarak önerilir, tok tutar, oldukça sağlıklıdır.), soya fasulyesi (tıpkı yulaf gibi lifli bir besindir, K vitamini, fosfor, magnezyum açısından zengindir.), mercimek, barbunya, ıspanak (C vitamini, A vitamini, E vitamini, K vitamini, tiamin, B2 ve B6 vitamini, folik asit, kalsiyum, fosfor ve potasyum açısından zengindir) gibi yiyecekler.

#6 Demir ilaçları nelerdir? Kan ilaçları hangi ilaçlarla etkileşir, nasıl etkileşir?

Oral (ağızdan alınan) demir tedavisinde demir sülfat, demir fumarat, demir glukonat verilir. Demir ilaçları aç karnına alınır. En önemli yan etkileri hastanın tedaviye uyuncunu da genelde azaltan dışkı rengini siyaha boyamasıdır. Bunun dışındaki yan etkileri: Epigastrik (mide hizasındaki karın duvarına ait) ağrı, konstipasyon ( kabızlık), kas krampları, diyare (ishal). Kabızlık dozla ilişkili değildir çok az bir miktarı bile kabızlık yapabilir. Diğer ilaçlarla etkileşimi ise şöyledir. Mide ilaçlarından olan proton pompa inhibitörleri (mide ilacı kategorisindedir. Lansor, pantoprazol gibi ilaçlar) ve antiasit grubu mide ilaçları ile etkileşir doktora başvurarak kullanılmalı, birlikte alınmamalıdır.

 

 

 

CEVAP VER