31 Temmuz 2015 Mavi Ay Olayı İle İlgili Bilmeniz Gerekenler

42114

Yarın akşam gerçekleşecek Mavi Ay olayı yavaş yavaş ilgi toplamaya başlıyorken ortalıkta yalan yanlış dolanan haberler de baş göstermiş durumda. Çoğu kişi yarın akşam kafasını gökyüzüne çevireceğinde masmavi bir ay göreceğini düşünüyor ancak üzülerek söylemek gerekiyor ki olay pek de sanıldığı gibi değil.

Mavi Ay astronomik bakımdan iki farklı tanıma sahip:

  • Aynı takvim ayı içerisinde iki kez dolunay görülüyorsa ikincisine Mavi Ay deniliyor.
  • Aynı mevsim içerisinde 4 dolunay görülüyorsa üçüncüsü Mavi Ay oluyor.

Aslına bakılırsa üçüncü bir tanım daha var ve o zaten oldukça basit, eğer Ay mavi renkte ise Mavi Ay deniliyor. Evet, Ay gerçekten de bazı zamanlarda mavi gözükebiliyor. Ancak yarın böyle bir durum söz konusu değil. Ay’ın mavi gözükebilmesi için yanardağ patlamaları veya çok büyük çaplı yangınlar sonucunda atmosfere yaklaşık 1 mikron boyutlarındaki taneciklerin yayılması gerekiyor, bu boyutlardaki tanecikler ışık filtresi özelliği göstererek ayı mavi renkteymiş gibi gösteriyor. Yine de Ay’ı mavi görmek için volkan patlamaları beklemek zorunda değilsiniz, biyolojik yapımız sayesinde çok basit bir şekilde bunu başarabilirsiniz. Gaz lambası tarzında sarı ışık yayan bir cismin bulunduğu ortamda yeterli süre durduktan sonra kafanızı pencereden çıkarıp Ay’a bakarsanız gözleriniz ışık ayarını tamamlayana kadar Ay’ı mavi renkte görmeniz mümkün.

Konumuza geri dönelim. Yarınki dolunayın Mavi Ay olarak adlandırılmasının sebebi Temmuz ayı içerisinde görülecek ikinci dolunay olması. İlki 2 Temmuz’da görülmüştü. Mavi Ay’ın görülme sıklığı yaklaşık olarak 2-3 yılda bir. Son Mavi Ay 31 Ağustos 2012’de görülmüştü. Tabi ki bu sadece bu tanıma göre. Bu tanımı ortaya atansa 1946’da yazdığı makalesiyle James Hugh Pruett. Pruett başka bir kaynaktan alıntıya da yer verdiği makalesinde “Her 19 yılda 7 kez bir yıl içerisinde 13 dolunay görülüyor. Bir yılda 12 ay olduğuna göre bu 7 sene içerisindeki aylardan birer tanesi 2 dolunay barındırıyor. Bu ikinci Ay Mavi Ay olarak adlandırılmış.” sözlerine yer vermiş.

Mavi Ay İngilizce’de kullanıldığı bir kalıpta “nadir görülen olay” anlamını taşımakta, 2-3 yılda bir gerçekleşen bu olayın böyle isimlendirilmesinin nedeni de muhtemelen buradan geliyor.

İkinci tanıma göre Mavi Ay olaylarını değerlendirecek olursak son Mavi ay 20 Ağustos 2013’te görüldü, bir sonraki ise 21 Mayıs 2016’da gözlemlenecek. Burada dikkat edilmesi gereken mevsimlerin bizim bildiğimiz mevsimler değil, astronomik anlamlardaki mevsimler olduğu. Bu Mavi Ay tanımı diğer tanıma göre daha köklü bir geçmişe sahip olsa da günümüzde iki tanım da kabul görmekte.

Mavi Ay’ın 2-3 yılda bir görüldüğünü söylemiştik, ancak bu durumun bir istisnası var. Her 19 yılda bir aynı yıl içerisinde iki Mavi Ay görülmekte (ikisi de birinci tanıma uygun şekilde). En son 1999’da böyle bir olay olmuştu, Ocak ve Mart ayları ikişer dolunaya sahipken Şubat ayı boyunca dolunay olmamıştı. Böyle bir olayın bir dahaki gerçekleşeceği zaman ise 2018 yılının yine Ocak ve Mart ayları. Zaten başka herhangi iki ay içerisinde gerçekleşmesi mümkün değil, her zaman Ocak ve Mart’ta görülüyorlar aynı yıl içerisindeki iki Mavi Ay.

Bir diğer istisna da yine aynı yıl içerisinde iki Mavi Ay görülmesi üzerine, ama bu sefer ikisi aynı tanım içerisinde değil. Biri ilk tanıma, diğeri ikinci tanıma uyuyor. Bu iki tanımı aylık Mavi Ay tanımı ve mevsimlik Mavi Ay tanımı olarak sınıflandırabiliriz. Ancak böyle bir durumun yaşanması için 2048’in 31 Ocak ve 23 Ağustos tarihlerini beklememiz gerekiyor.

Temmuz ayında bir Mavi Ay olayına bir daha tanık olmamıza ise 19 yıl var. Bir döngü içerisinde anlayacağınız, her 19 yılda bir. Yarınkinden itibaren önümüzdeki 19 yıl içerisinde gerçekleşecek Mavi Ay’ları yazmak gerekirse:

31 Temmuz 2015
31 Ocak 2018
31 Mart 2018
31 Ekim 2020
31 Ağustos 2023
31 Mayıs 2026
31 Aralık 2028
30 Eylül 2031
31 Temmuz 2034

Son olarak da volkanik patlamalar nedeniyle görülmüş Mavi Ay’lara neden olan bazı doğal afetlerden bahsetmek gerekirse geçmişteki örnekleri şu şekilde: 1883 Krakatao Yanardağı Patlaması, 1980 St. Helens Yanardağı Patlaması, 1983 El Chichon Yanardağı Patlaması.

Bir de Kızıl Ay diye tabir edilen olay var, ancak bunlar daha yaygın ve Tam Güneş Tutulması sırasında görülebilmekte.

CEVAP VER